Sermayeniz de
vicdanınızla aynı hizada dursun.

Helal yatırım taraması genellikle iki aşamalıdır: önce şirketin ana faaliyet konusu (alkol, kumar, faizli bankacılık gibi alanlar dışlanır), sonra finansal oranları (faizli borç/varlık oranı, faiz geliri/toplam gelir oranı gibi) incelenir. Bir şirket her iki testi de geçse dahi, elde ettiği kazancın bir kısmı yine de "temizlenmesi" (arındırılması, sadaka olarak verilmesi) gereken küçük bir faiz geliri içerebilir — bu yüzden birçok katılım endeksi ve tarama kuruluşu, kabul edilebilir gelir oranını da ayrıca yayımlar.

Riba (faiz)

Borç veya alacak üzerinden, taraflardan birinin emek/risk üstlenmeden elde ettiği önceden belirlenmiş sabit getiri.

Gharar

Bir sözleşmede tarafların ne aldığını/verdiğini bilmediği aşırı belirsizlik veya risk hâli.

Sukuk

Faize dayanmayan, bir varlık veya projedeki ortaklık payını temsil eden sermaye piyasası aracı — konvansiyonel tahvilin faizsiz karşılığı.

Katılım Endeksi

Borsa İstanbul'da faiz ve haram faaliyetlerden arındırılmış şirketleri bir araya getiren, TKBB Danışma Kurulu onaylı endeks ailesi.

Mudârebe

Bir tarafın sermaye, diğer tarafın emek/yönetim koyduğu, kâr paylaşımlı, zararın sermaye sahibine ait olduğu ortaklık modeli.

• Borsa İstanbul Katılım Endeksi (XKTUM/XK100/XK50/XK30) kural seti
• Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Danışma Kurulu standartları
• AAOIFI (Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions) Şeriat Standartları — uluslararası kapsam için referans

Bu sistemler (Eminevim, Fuzulevim gibi bilinen örnekler dahil), Türkiye'de BDDK denetimine tabi "tasarruf finansman şirketi" statüsünde faaliyet gösterir. Genel mekanik şöyle işler: katılımcı bir finansman tutarı için sisteme kaydolur, aylık taksitler (katkı payı) öder ve buna ek olarak bir kereye mahsus "organizasyon ücreti" alınır. Katılımcılar arasından kura veya sıra usulüyle (bazen ikisinin birleşimiyle) tahsisat yapılır — ev ya da aracın kime, ne zaman teslim edileceği katılım sırasına, ödeme düzenliliğine ve organizasyonun kendi kurallarına göre değişir.

Dengeli bakmak gerekirse, dikkat edilmesi iyi olan birkaç nokta var: teslim süresi katılımcıdan katılımcıya değişebilir ve başlangıçta verilen tahmini süre her zaman tutmayabilir; sistemden erken çıkmak isteyenler için ödenen taksitlerin iadesi belli bir süre alabiliyor; ve yapı genellikle tek taraflı bir güvenceye dayanır — şirket teslim ettiği konut/araç üzerine ipotek koyarak kendi alacağını güvence altına alırken, henüz teslim almamış katılımcının organizasyon tarafında eşdeğer bir güvencesi bulunmayabilir.

Bu, sistemin faizsiz olmadığı ya da tercih edilmemesi gerektiği anlamına gelmez — sadece klasik bir banka kredisinden farklı bir risk ve süre dengesi taşıdığı anlamına gelir. Hangi yolun size uygun olduğuna karar verirken kendi koşullarınızı ve vicdanınızı esas almanız önerilir.